DAAWO VIDEO:XOG Turkiga oo Ku Dhawaaqay Qorshe Culus Qabsashada Mediterranean Diyaarado Dagaal U Diray.

Turkiga wuxuu xaq u leeyahay in uu soo farageliyo haddii markab ay ilaaladiisa difaacdo lagu weeraro Badda Mediterranean, ayuu yiri khabiir Turki ah, Anadolu ayaa werisay .

Maaddaama xiisadaha gobolka ay maalinba maalinta ka dambeysa sii kordhayaan xiisadda Liibiya iyo kaydka harooyinka batroolka ee Badda Mediterranean-ka, sidaas oo kale waxay leeyihiin siyaasado .

Dhawaan, maraakiibta dagaalka ee Griiga iyo Faransiiska ayaa isku dayay inay joojiyaan maraakiibta xamuulka qaada oo kusii Jeeda  Libya kana yimid Turkiga. Laakiin maraakiibta dagaalka ee Turkiga ee ilaalinaya maraakiibta xamuulka qaada ma aysan ogolaan faragalinta.

Yucel Acer, madaxa waaxda sharciga caalamiga ee jaamacada Ankara , ayaa sheegay in fara galinta wadamada kale ku hayaan maraakiibta ganacsiga ee tagaya Liibiya kana yimid dhanka turkiga aysan noqon karin sharci .

Acer wuxuu yiri “sida uu qabo sharciga caalamiga ah madaxbanaanida dal kasta kama Reebayso  biyaha caalamiga ah.

Halkani Hoose Warbixin Ka Daawo

Isaga oo tixraacaya heshiiska Qaramada Midoobay ee Sharciga Badda ee la ansaxiyay 1982, Acer wuxuu sheegay in badaha sarsare ay yihiin aaggaga ay wadamada oo dhan si xor ah u isticmaali karaan haddii ay xeeb leeyihiin iyo iHadii Kaleba.

Xoriyadan ay dalalku leeyihiin; xorriyadda gaadiidka, xorriyadda in lagu Socdaalo badaha sare, , xorriyadda in la dhiso jasiirado aan dabiici ahayn iyo tas-hiilaad kale oo oggolaanaya sharciga caalamiga ah, xorriyadda kalluumeysiga, iyo xorriyadda cilmi baarista sayniska.

Wuxuu carabka ku adkeeyay in macnaha guud, Turkiga, in kastoo lagu dhawaaqay aag dhaqaale oo gaar ah (EEZ), dhab ahaantii wuxuu xaq u leeyahay inuu ilaaliyo maraakiibteeda badda sare Turkiga.

Acer wuxuu yiri qaanuun ahaan, markab kasta (rayid, militari, Ama shaqsi  ee ku sugan badaha sare waxaa lagu qaadayaa sharci dejinta, fulinta iyo awoodaha garsoorka dalka oo loogu asteeyey.

Waxa ka reeban

Waxyaabaha ku saabsan shuruudaha sharci ka dhigaya fara-gelinta biyaha caalamiga ah, Acer wuxuu Sheegay  addoonsiga iyo ka ganacsiga daroogada, burcad-badeednimada ama baahinta aan la fasaxin ee ka socota badaha  Aduunka oo Dhan.

“Haddii markabku aanu lahayn dhalasho Dalka Biyahiisa Socdo  ama uu diido inuu muujiyo calankiisa ama wuxuu la xidhiidhaa ugu yaraan mid ka mid ah xaaladaha dambiyada aan kor ku soo xusnay,” ayuu yidhi.

Acer wuxuu yiri sida ku xusan heshiiska Qaramada Midoobay ee Sharciga Badda, wax ka qabadka noocan oo kale ah waxaa lagu magacaabaa “xaqa booqashada”.

Si kastaba ha noqotee, wuxuu intaa ku daray in xitaa kiisaskaas, maraakiibta rasmiga ah ee loo isticmaalo ujeeddooyin aan ganacsi ahayn iyo maraakiibta dagaalka ay leeyihiin xasaanad.

Sidaa darteed, Acer wuxuu carrabka ku adkeeyay in faragelin kasta oo ay dalal kale ku sameeyaan maraakiibta ganacsiga ee tagaya Liibiya ee ka imanaya Turkiga ma noqon karaan kuwo sharci .

Xuquuqda is-difaaca

Acer wuxuu yiri marka la eego faragalinta suurtagalka ah, gobolka difaaca ama calanka waddanku wuxuu helayaa xuquuqda is-difaaca.

“Marka laga hadlayo faragalinta sharci darrada ah, maraakiibta dagaalka ee Turkiga waxay xaq u leeyihiin inay qaadaan talaabooyinka lagama maarmaanka ah si ay u ilaaliyaan maraakiibta sita calanka Turkiga,” ayuu yidhi.

Wuxuu intaas ku daray in maraakiibta dagaalka ee Turkiga ay Isticmaali karaan talaabooyinka militari ee lagama maarmaanka ah haddii loo baahdo.

“Haddii ay jiraan caddeyn muujineysa in faragelinta lagu sameeyay ujeedo siyaasadeed oo Dalka Joojinaya Maraakiibta Leeyahay, waxaa sidoo kale suurtagal ah in la bilaabo hannaan  ciqaabeed oo ka dhan ah Kuwa Joojinaya Laftooda Inaysan Sharci ku Socon.

Wuxuu sheegay in fara gelin kasta oo lagu sameeyo markab  laga leeyahay dalka Turkiga in loo arkaayo awooda maamulka Turkiga.

Howlgalka Irini

Wuxuu taabtay sharci ahaanta baarista maraakiibta Turkiga ee ku sugan Badda Mediterranean-ka ee  Howlgalka Irini, oo Midowga Yurub uu bilaabay Maarso si loo meel mariyo cunaqabateynta hubka ee saaran Liibiya.

Falanqeeyaha Turkiga Ayaa Sheegay Tusaalaha Maraakiibta Faransiiska ee Joojinaya Maraakiibta Turkiga In Loo Arkayo Farogalin ,Madama Iyaga Danka Leeyahiin Liibya Dhexna Ka Noqon Karin Cuna Qabataynta Looma Aqoon sanayo Taasi.

Acer wuxuu kaloo yiri “Hadii Turkiga Lagu eedaynayo Cuna Qabatayn Inuu Jabiyey,Markaasi Maaha Markab Faransiiska Ah Inuu Baadhayo,waayo Iyaga Ayaanuba u Aragnaa Inay yahiin Kuwa Jabinaya Cuna Qabataynta.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here